Plaat voor je kop 153: The Beatles – 'De witte dubbel'

Gepubliceerd:
Échte goede dubbelalbums vormen in de popgeschiedenis een unicum. Sowieso zijn ze verbonden aan het vinyltijdperk, dat in de jaren zestig zijn oorsprong heeft. ‘Blonde on Blonde’ van Bob Dylan en ‘Freak Out’ van Frank Zappa waren de eerste.
vorige
  • The Beatles - The Beatles ('The white album'). - © Universal Music
    The Beatles - The Beatles ('The white album'). - © Universal Music
  • The Beatles - The Beatles ('The white album'). - © Universal Music
    The Beatles - The Beatles ('The white album'). - © Universal Music
  • The Beatles - The Beatles ('The white album'). - © Universal Music
    The Beatles - The Beatles ('The white album'). - © Universal Music
volgende

Beide dubbelaars bevatten toevalligerwijs op de eerste drie kanten een verzameling liedjes, terwijl de vierde en afsluitende kant afwijkend in elkaar steekt. Dylan sloot zijn eerste dubbelalbum af met het kantvullende ‘Sad eyed lady of the lowlands’ van ruim 11 minuten, terwijl Zappa zijn debuut afsloot met een ambitieuze suite en daarmee een voorschotje nam op latere albums als ‘Lumpy Gravy’ en ‘Uncle Meat’.

'Revolver'

In dat bewuste jaar brachten The Beatles ‘Revolver’ uit, een plaat die tot hun meest belangrijke wordt gerekend en nog steeds geldt als een grote invloed op de Engelse (gitaar)indiepop. De groep bracht op die plaat niet slechts een handjevol sterke songs bijeen, maar durfde flink te experimenteren met arrangementen - van een hoorn in ‘For no one’ tot geluidseffecten in ‘Tomorrow never knows’. Met ‘Revolver’ werd popmuziek naar een hoger plan getild. Een ontwikkeling die in 1967 werd doorgezet op het veelbesproken, maar ook tijdgebonden ‘Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band’.

India

En toen begon voor The Beatles het jaar 1968. De groep had behoefte aan een nieuwe kapitein, een goed klankbord, een duidelijke koers. Manager Brian Epstein was overleden. De film ‘Magical mystery tour’ was hopeloos geflopt. De druk om een succesvolle opvolger voor ‘Sgt. Pepper’ af te leveren was immens. Paul McCartney en John Lennon vonden elkaar nog steeds in de vooruitstrevende ideeën over nieuwe muziek, maar wisten dat ook George Harrison zich meer op dat gebied begon te profileren. Ook Ringo Starr had zijn eerste zelfgschreven nummer in de pen ('Don't pass me by'). Tijdens een bezoek aan de Maharishi Mahesh Yogi - een pionier binnen de transcedente meditatie - in India begonnen John, Paul en George te schrijven en hun ideeën aan elkaar voor te spelen. Bij terugkomst werden de songs als demo's opgenomen in Kinfauns, het huis van Harrison in Esher. Akoestisch, zonder teveel opsmuk. Dat was een prima uitgangspunt.

Eenvoud

Na het overweldigende ‘Sgt. Pepper’ en de tv-film ‘Magical mystery tour’ wilde de groep terug naar de eenvoud. Die eenvoud vond zich al snel in hoe de groep vervolgens ging opnemen. In de vertrouwde Abbey Road studio - veelal in meerdere studio’s (en soms ook in de Trident studio in Londen) - apart van elkaar. Vooral McCartney benutte zijn talenten volledig en speelde, inclusief de drums, vaak alles in. Producer George Martin kon met die werkwijze slecht overweg. Hij wilde juist de eenheid binnen de groep bewaren. Het nieuwe materiaal ging alle kanten op. Martin koos voor zichzelf, ging 'op vakantie' en gaf zijn werk uit handen aan de jonge producer Chris Thomas. Die nam de, eveneens jonge, technicus Ken Scott in de armen, toen ook vaste Beatles-technicus Geoff Emerick de handdoek in de ring gooide. Ook hij kon niet omgaan met de individuele werkwijze.

Was de single ‘Lady Madonna’ begin 1968 al een indicatie welke richting The Beatles op wilden, met ‘Hey Jude’ werd in de zomer van dat jaar die ‘back to basic’-koers verder gevolgd. Neem een sterk liedje als basis en voeg alleen datgene toe wat écht nodig is. Zo ontstond tussen mei en oktober 1968 het dubbelalbum ‘The Beatles’, oftewel ‘The white album’ (‘De witte dubbel’). Op die plaat stonden beide genoemde singles niet, maar wel dertig composities die ook de eenvoud als basis hebben.

Gelijk al op de eerste plaatkant schiet het alle kanten op. Een sterke ‘Lady Madonna’-achtige opener van McCartney (‘Back in the USSR’), waarna met ‘Dear Prudence’ van Lennon de muzikale deuren wagenwijd opengaan. Vervolgens wat opvullers, totdat Harrison met ‘While my guitar gently weeps’ keihard van zich laat horen en zelfs Eric Clapton de gitaar liet inspelen. Clapton, op dat moment nog lid van Cream, werd dat contractueel verboden, maar deed het toch en mocht dus niet op de hoes worden vermeld.

Hardrock

Zo gaat ‘The white album’ in ruim anderhalf uur door. Geen één liedje klinkt hetzelfde en de variatie is groot. Vooral op de derde en vierde kant. Het serene ‘Mother nature’s son’ wordt amper vijf minuten later gevolgd door ‘Helter skelter’ - hardrock in zijn meest pure en essentiële vorm. Draaien we de plaat om, dan valt ‘Honey pie’ op, de ‘When I’m 64’ van de witte dubbel, gevolgd door de sterke poprock van Harrisons ‘Savoy truffle’. ‘Cry baby cry’ is het liedje van Lennon met een kenmerkende onderhuidse spanning die ook andere liedjes op de dubbelaar van hem kenmerken (‘Happiness is a warm gun’, ‘I’m so tired’, 'Yer Blues').

Elektronische muziek

Dan volgt ‘Revolution 9’. Was het tot op heden onuitgebrachte ‘Carnival of light’ van Paul McCartney al een broeinest van geluidsexperimenten, met deze acht minuten durende collage slaat Lennon keihard terug en vindt in zijn nieuwe liefde Yoko Ono een prima kompaan. Inspiratie daarvoor halen ze uit het werk van Karl-Heinz Stockhausen en Steve Reich. Ook Harrison draagt ideeën aan - hij zou een jaar later met ‘Electronic Sounds’ pas écht de elektronische muziek verkennen zoals geen enkele andere Beatle ooit zou doen.

Het effect van ‘Revolution 9’ werkt vervreemdend, maar is tegelijkertijd zeer baanbrekend voor pop- en rockmuziek in die tijd. Af en toe sijpelde dat knip- en plakwerk al op de Beatles-albums door (‘Tomorrow never knows’, ‘Being for the benefit of Mr. Kite’), maar acht minuten lang zien veel luisteraars teveel van het goede. Waarna het afsluitende ‘Good night’, geschreven door John en gezongen door Ringo, bijna een stille dood sterft.

Apple

De eenvoud, de experimenten, de vier afzonderlijke leden. ‘The white album’ staat er bol van. Bij elk liedje kan je raden wie het heeft geschreven en hoe zij elkaar bij de afronding hebben geholpen. Zo kleurrijk is de muziek, zo somber is de hoes. Het ontwerp van Richard Hamilton is volledig wit, ieder exemplaar is genummerd. In de hoes steken de platen - op het brandnieuwe Apple label -, een poster met foto’s en songteksten en vier foto’s van de leden. Zó afzonderlijk dus. De wisselende kwaliteit doet niets af aan de status van het album. De verkopen zijn goed en de kritieken eveneens, zodat The Beatles 1969 ambitieus starten met het ‘Get Back’-project. De eenvoud ontmoet daarin de scheiding. De groep repeteert in de filmstudio van Twickenham nieuw materiaal, maar de camera's registreren tussen de regels door hoe de groep uit elkaar begint te vallen. Gelukkig wordt in dat laatste jaar van hun bestaan met ‘Abbey Road’ nog een dikke punt gezet. Zo wordt de eenvoud van ‘The white album’ toch nog herenigd met de ambitieuze vorm van ‘Sgt. Pepper’.

The Analogues

In het jaar dat ‘The white album’ zijn 50e verjaardag viert, voert The Analogues de plaat integraal in de theaters uit. Een ware tour de force, net als het oorspronkelijke album, die van harte aanbevolen is.

En zullen The Beatles - bij monde van Apple en Giles Martin, de wonderzoon van wijlen George Martin - nog stilstaan bij dit gouden jubileum? Een soortgelijke box uitbrengen zoals vorig jaar ter gelegenheid van ‘Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band’? Daar leent het ontstaan van de witte dubbelaar zich uitstekend voor.
Open de archieven en kom maar op!

  • Waarom dit mijn 10 favoriete albums van 2018 zijn

    Gepubliceerd: 9 januari 2019 17:15 Jaarlijstjes verschijnen de laatste weken weer met grote regelmaat in de kranten, tijdschriften, Twitter-overzichten en Facebook-tijdlijnen. Een enkele keer zelfs in mijn e-mailbakje! Onlangs zette ik mijn eigen 10 favoriete albums van 2018 op een rijtje, aangevuld met wat favoriete boxsets en andere speciale uitgaven. Lees verder
  • Letterlijke tekst testament

    Gepubliceerd: 7 januari 2019 11:00 De letterlijke tekst van een testament kan soms belangrijk zijn. Bijvoorbeeld als u uw partner tot erfgenaam heeft benoemd. Daarbij wordt soms als extra vermelding opgenomen dat de partner geen erfgenaam meer mag zijn, als uw relatie bij overlijden is verbroken. Lees verder
  • Assenaar Aad Dubbelboer: ‘Groene energie voor mijzelf, mijn kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen’

    (Advertorial) Gepubliceerd: 14 januari 2019 14:06 Aad Dubbelboer (86) is lid van de Energiecoöperatie Duurzaam Assen. Een bewuste keuze, zegt de voormalige ondernemer, die ook lid was van Provinciale Staten: ‘Het klimaat is aan het veranderen en we ondervinden de gevolgen daar nu al van. Of we willen of niet, we moeten iets doen. Liefst samen en liefst lokaal, in onze eigen woonplaats.’ Lees verder
  • Op naar 2019!

    Gepubliceerd: 18 december 2018 17:00 Als ik deze column schrijf vallen de sneeuwvlokken naar beneden. Iets te vroeg want de Kerst is pas over een week. De natuur laat zich niet leiden, ’t komt zoals ’t komt. Vandaag is het een witte wereld, met de kerst kan het helemaal anders zijn. Lees verder
  • Spider-Man, is er eentje om in te lijsten

    Gepubliceerd: 8 oktober 2018 16:45 ​Het was zeer verrassend dat Insomniac Games op de E3 in 2016 de komst van Spider-Man als exclusieve PS4 titel aankondigde. We moesten wel even geduldig zijn want de release duurde uiteindelijk nog tot begin september 2018. De fanbase ging bij de aankondiging al uit zijn dak want een echt goede Spider-Man game is maar zeldzaam. Lees verder
  • Target Point Assen: Lasergamen en meer kan nu eindelijk ook in Assen

    (Advertorial) Gepubliceerd: 14 januari 2019 15:23 ASSEN Target Point Assen is sinds oktober 2018 een feit. Het bedrijf aan de Zeilmakerstraat is hét adres voor een stoer uitje of een feest. De 20-jarige Yoran Fidder is de drijvende kracht achter het immens grote bedrijf. Fidder begeleidde al langere tijd lasergame-kinderfeestjes en dit vond hij dusdanig interessant dat hij besloot voor zichzelf te beginnen en het groots aan te pakken. Lees verder
  • Lowlands 2018 voor je kop – zondag

    Gepubliceerd: 20 augustus 2018 00:18 Zondag begon op Lowlands met smartlappen en eindigde met een gelikte show van hiphopartiest Kendrick Lamar. Daartussen schoot het aanbod wederom alle kanten op. Lees verder
  • Lowlands 2018 voor je kop – zaterdag

    Gepubliceerd: 19 augustus 2018 00:55 In de jaren dat ik Lowlands bezoek heb ik nooit een saaie Lowlands zaterdag meegemaakt. Dit jaar was niet anders. Sterker nog, zelden was de diversiteit - van DeWolff tot N.E.R.D. - zo groot als vandaag en het niveau van de meegepakte optredens zo hoog. Lees verder
  • Lowlands 2018 voor je kop - vrijdag

    Gepubliceerd: 18 augustus 2018 01:12 Wie Lowlands vrijdag betreedt, beleeft even een déjà vu moment. 'Oh ja, sinds vorig jaar is het terrein opnieuw ingedeeld!' Tentjes dichtbij de ingang, de grote nieuwe Bravo die aan de rechterkant gelijk opduikt en veel meer ruimte rondom de podia. Het bevalt opnieuw prima. Lowlands was vroeg in de middag al in volle gang en dat met het beste festivalweer dat je je kan wensen. Lees verder
  • Wat mag je dit jaar niet missen op Lowlands?

    Gepubliceerd: 15 augustus 2018 18:00 De rugzak is ingepakt. Zonnebril, oordoppen en stevige schoenen in de aanslag. Alleen het polsbandje ontbreekt nog. Komende vrijdag gaat de 26e editie van het Lowlands Festival van start. Wat staat de 60.000 bezoekers dit jaar te wachten? Lees verder
  • Bezoek landelijk unieke THBO-opleiding

    (Advertorial) Gepubliceerd: 17 januari 2019 16:59 De THBO-opleiding van Drenthe College Assen bestaat twintig jaar. Deze opleiding is uniek in Nederland. Maak kennis met studenten en docenten op de Open Dag van Drenthe College. Lees verder
  • Plaat voor je kop 155: Normaal (II) - Ojadasawa

    Gepubliceerd: 8 juli 2018 13:00 De ‘moeilijke tweede’. De opvolger van een gelauwerd debuut overtreffen: een flinke opgave. Overtreft het volgende album zowel commercieel als artistiek het succes van de eerste plaat? Neem Normaal: ‘Oerend Hard’ zorgde in 1977 voor een nationale aardverschuiving, maar hoe verging het opvolger ‘Ojadasawa’? Lees verder
  • Notarieel samenlevingscontract

    Gepubliceerd: 2 juli 2018 12:00 De vakantieperiode breekt aan! Stel, u gaat straks samenwonen met uw vakantieliefde. Hoe gek het ook klinkt, samenwoners hebben geen officiële juridische status, zoals dat bij gehuwden of geregistreerd partners wel het geval is. Lees verder
  • A Way Out: 'Ik ben echt van de personages gaan houden'

    Gepubliceerd: 22 juni 2018 16:37 A Way Out is een unieke game. Niet zozeer vanwege het verhaal rond twee ontsnapte gevangenen of omdat het eigenlijk meer een film is dan een game, maar vooral vanwege het feit dat het spel uitsluitend door twee spelers gespeeld kan worden. Dit kan zowel offline op de bank rond dezelfde TV als online via het internet. Lees verder
  • Acht van de tien jonge ouders hebben voogdij niet geregeld

    Gepubliceerd: 18 juni 2018 15:00 Ik las onlangs dat 80% van ouders de voogdij voor hun kinderen niet hebben geregeld. Een schokkend aantal. Dat betekent dat niet officieel is vastgelegd aan wie de voogdij over hun kinderen wordt toegekend als beide ouders er onverhoopt niet meer zijn. Daarmee lopen zij het risico dat de rechter uiteindelijk een andere voogd benoemt dan wie de ouders graag hadden gewild. Lees verder
  • Plaat voor je kop 154: Jan de Hont

    Gepubliceerd: 10 juni 2018 13:00 Opeens staat hij daar, op het podium van Carré. Ruim 1700 mensen kijken naar gitarist Jan de Hont. Aan zijn zijde Freek de Jonge, voor de verandering met een gitaar om z’n hals. De laatste jaren was Jan de Hont bij mij een beetje uit beeld geraakt, maar hoe hij 'zijn' La Comparsa speelde herinnerde mij afgelopen zaterdag weer aan zijn unieke kwaliteiten. Lees verder
  • Eigen woning schenking en 180 dagen

    Gepubliceerd: 4 juni 2018 11:00 Als er vlak voor overlijden nog schenkingen worden gedaan om daarmee erfbelasting te besparen voor de erfgenamen komt men meestal bedrogen uit. Lees verder
  • Inroepen huurbeding

    Gepubliceerd: 22 mei 2018 10:30 Als een woning is verhuurd, brengt het bij verkoop minder op. Om die reden wordt er bij het vestigen van een hypotheek op bijvoorbeeld een woning, in de hypotheekakte altijd een verbod opgenomen voor de eigenaar de woning zonder toestemming van de bank te verhuren. In de volksmond ook wel het 'huurbeding' genoemd. Lees verder
  • Zonder schriftelijke vastlegging geen koop

    Gepubliceerd: 7 mei 2018 12:00 Met grote regelmaat ontvang ik de laatste tijd telefoontjes waarin partijen vertellen dat ze (zonder tussenkomst van een makelaar) snel tot de daadwerkelijke overdracht willen overgaan en er geen koopovereenkomst is getekend. Lees verder
  • Nightmares on Wax is terug met achtste album 'Shape The Future'

    Gepubliceerd: 21 april 2018 08:30 Nightmares on Wax is het langst van alle artiesten verbonden aan Warp Records. Al bijna dertig jaar maakt het Engelse duo, bestaande uit George Evelyn en Robin Taylor-Firth, onweerstaanbare triphop. Eerder dit jaar verscheen hun achtste album 'Shape The Future', uiteraard weer op Warp. Lees verder
  • NFS Payback: mooie mensen, snelle auto’s, illegale races en criminaliteit

    Gepubliceerd: 26 februari 2018 14:35 Het jaar 2017 gaat de boeken in als een meer dan uitstekend jaar voor liefhebbers van racegames. Eerder dat jaar verschenen namelijk al grote titels als Dirt 4, Forza Motorsport 7, Gran Turismo Sport en Project CARS 2. Lees verder
  • Mark E. Smith van The Fall was een icoon in de Britse popmuziek

    Gepubliceerd: 17 februari 2018 08:30 Ruim veertig jaar lang was Mark E. Smith de frontman van de legendarische Engelse waveband The Fall. Op woensdag 24 januari overleed Smith op 60-jarige leeftijd aan de gevolgen van long- en nierkanker. Hij was een icoon in de Britse popmuziek, Lees verder
  • Samenlevers zonder contract en de strijd om de inboedel

    Gepubliceerd: 31 januari 2018 16:00 Als samenwoners uit elkaar gaan, zullen zij hun spulletjes moeten verdelen. Als er geen samenlevingscontract is, dan zal het stel moeten overleggen wie welke spullen meeneemt. Lees verder
  • Oud Egypte was goede keuze voor Assassins Creed Origins

    Gepubliceerd: 29 januari 2018 16:10 Na Assassins Creed Syndicate in 2015 is eind vorig jaar het tiende spel uit deze Assassins Creed-serie verschenen genaamd "Origins". De game neemt je mee naar het mysterieuze Egypte, in het jaar 49 voor Christus. Lees verder
  • 13 - 'De dag dat...'

    Gepubliceerd: 25 januari 2018 17:00 ...En dan is er dus een jaar voorbijgevlogen! Alweer mijn laatste blog. Ik mocht eraan beginnen in de aanloop naar mijn 65e verjaardag en het jubileumjaar 2018 en zover zijn we dus nu. Lees verder
  • Public Image Limited maakt Retropop onveilig

    Gepubliceerd: 20 januari 2018 08:30 De organisatie van Retropop heeft wel een hele opvallende naam aan het programma toegevoegd. De Engelse postpunkformatie Public Image Limited (PiL) maakt op zaterdag 9 juni de NoLimitStage onveilig. Lees verder
  • Een tweede gemachtigde in uw levenstestament

    Gepubliceerd: 15 januari 2018 21:00 Het belang van een levenstestament is inmiddels al bij veel mensen doorgedrongen. Door een levenstestament te maken regelt u tijdig wie uw belangen waarneemt, als u in de toekomst tijdelijk of definitief zelf niet meer in staat bent dat te doen. Lees verder
  • 12 - Vergaarbak of divers?

    Gepubliceerd: 28 december 2017 17:00 Aan het eind van het jaar krijgt men in het algemeen de neiging zogenaamde 'overdenkingen' te ventileren in gesproken of geschreven tekst. Ik overdenk natuurlijk óók, maar wil het vooral luchtig houden. Lees verder
  • Star Wars Battlefront 2 maakt valse start maar heeft gave spacebattles

    Gepubliceerd: 28 december 2017 15:16 ​Zelden is er nog voor de officiële releasedatum zoveel negatieve aandacht rondom een game geweest als voor Electronic Arts (EA) Star Wars Battlefront 2 (SWB2). Lees verder
  • Plaat voor je kop 152: ABBA (II)

    Gepubliceerd: 23 december 2017 15:00 Soms heb je van die perioden dat je zin hebt om diep te duiken in het werk van een bepaalde band. Onlangs was ABBA aan de beurt. Een groep waarvan ik zeker eenmaal per jaar alle albums draai. Nu deed ik dat aan de hand van een bijzonder boek. Lees verder
  • Plaat voor je kop 151: China Crisis

    Gepubliceerd: 18 december 2017 21:00 Voor welke muziek mag je ’s nachts wakker gemaakt worden? Kreeg die vraag afgelopen weekend weer eens voor de kiezen. ‘Vast niet veel uit de jaren tachtig’, was de daaropvolgende, veel te snelle aanname. ‘Waarom? Prima tijdperk’, antwoordde ik. Lees verder
  • Gary Numan is nog steeds zeer relevant

    Gepubliceerd: 16 december 2017 08:30 Gary Numan geeft op woensdag 7 maart een concert in TivoliVredenburg in Utrecht. De Engelse synthesizermuzikant is een graag geziene gast in Nederland. Zo gaf hij in oktober nog een geslaagd optreden in Paradiso tijdens het Amsterdam Dance Event. Lees verder
  • Het notarisvak

    Gepubliceerd: 13 december 2017 11:00 Als ik in mijn agenda kijk, kan ik amper begrijpen dat het jaar alweer bijna voorbij is. 2017 is in mijn beleving voorbij gevlogen. Lees verder
  • Houden de Rabbids Mario wel heel?

    Gepubliceerd: 1 december 2017 16:05 Toen ik voor het eerst van de game ‘Mario+Rabbids Kingdom Battle’ hoorde was ik alles behalve enthousiast. Dat deze Mario-game door Ubisoft werd ontwikkeld deed me pijn als fan van Mario. Lees verder
  • Schenking op de gemeenschappelijke rekening risicovol

    Gepubliceerd: 28 november 2017 14:00 Naast dat Sinterklaas het druk heeft in deze tijd met het rondbrengen van kadootjes, ben ik in deze maand als notaris druk met het opmaken van akten voor schenkingen. Lees verder
  • Leid een relaxt boerenleventje in Story of Seasons

    Gepubliceerd: 24 november 2017 14:21 Ben jij het ook zo zat om continue de wereld te moeten redden van aliens, prinsessen te redden uit de handen vanslechteriken, of ben je alles in het algemeen gewoon even beu? Lees verder
  • 11 - Ozzy

    Gepubliceerd: 23 november 2017 16:00 Geweldige herinneringen heb ik aan de maandenlange tournee in 1983 waarin ons bandje Vandenberg met de roemruchte Ozzy Osbourne de Verenigde Staten onveilig maakte. Ik mag het u niet onthouden. Lees verder
  • Mag de gemachtigde aan zichzelf schenken of verkopen?

    Gepubliceerd: 13 november 2017 10:00 Soms geeft iemand een volmacht aan de partner, een kind of een bekende om allerlei noodzakelijke handelingen te kunnen verrichten. De laatste jaren is ook de uitgebreide algemene volmacht, die ook wel een ‘levenstestament’ wordt genoemd. Lees verder